Öyrənmə Pozuntuları

• Öyrənmə pozuntuları – əqli və psixi funksiyaların çatışmazlığı zamanı yaranan vəziyyətdir.
• Öyrənmə çətinlikləri isə əqli gerilik və ya inkişaf ləngiməsi ilə bağlı olmur.
• Ən çox rast gəlinən öyrənmə çətinlikləri: dispraksiya və disleksiya.
• Öyrənmə çətinliyi adətən uşaqlıq dövründə özünü göstərir və insanın ənənəvi sinif şəraitində çətinliklər yaşamasına səbəb ola bilər.
• İngilis ədəbiyyatında işlədilən “learning disability” ifadəsinin hərfi tərcüməsi öyrənmə əlilliyi kimi verilir. Bu termin ciddi əqli və psixi pozuntularda istifadə olunur.

Öyrənmə pozuntularına səbəb ola bilən əsas xəstəliklər

• Daun sindromu
• Rett sindromu
• Angelman sindromu
• Vilyams sindromu
• Prader-Vill sindromu
• DiCorc sindromu
• Kövrək X xromosom sindromu
• Serebral iflic
• Autizm sindromu
• SYNGAP1 sindromu və s.

Kövrək X xromosom sindromu

Kövrək X sindromu olan şəxslərdə aşağıdakı xüsusiyyətlər müşahidə oluna bilər:

• Göz təmasından qaçmaq
• Sosial vəziyyətlərdə narahatlıq və həddindən artıq utancaqlıq
• Tanış fəaliyyətlərdən zövq almağa üstünlük vermək
• Əl çırpmaq və ya əlləri dişləmək kimi davranışlar

Bu davranışlar çox vaxt autizmli şəxslərə bənzər şəkildə özünü göstərə bilər.

SYNGAP1 sindromu

• SYNGAP1 – öyrənmə əlilliyinə səbəb olan nadir genetik xəstəlikdir.
• Həm oğlanlara, həm də qızlara təsir edə bilər və adətən təsadüfi şəkildə baş verir.

Əlamətləri:

• Tez-tez nöbetlərin olması
• Nitqdə gecikmələr
• Emosional və davranış problemləri
• Yuxu pozuntuları
• Motor bacarıqlarda gecikmələr

Davranış xüsusiyyətləri:

• Qısa diqqət müddəti və asanlıqla diqqətin yayınması
• İmpulsiv və ya aqressiv davranışlar
• Aşağı əzələ tonusu və qeyri-sabit yerimə
• Autizmə bənzər davranışlar: göz təmasından qaçmaq, tanış rejimə üstünlük vermək, işıq və səslərə həssas olmaq, əl çırpmaq və ya əlləri dişləmək

Fiziki xüsusiyyətlər:

• Açıq ağızlı görünüş
• Dolğun qaşlar
• Gözlər arasında məsafənin artması
• Bu əlamətləri kiçik uşaqlarda aşkar etmək çətin ola bilər, buna görə də diaqnozun qoyulması bəzən gecikir.